Tên tiếng Anh: International Telecommunication Union
Trụ sở: Giơ-ne-vơ, Thụy Sỹ
Trang web chính thức: www.itu.int
1. Giới thiệu chung về ITU
Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) được thành lập ngày 17/5/1865, có trụ sở tại Geneva (Thuỵ Sỹ). Là một tổ chức chuyên ngành về viễn thông và công nghệ thông tin thuộc Liên Hợp quốc (UN), ITU hiện có 193 Quốc gia Thành viên (Member States) và hơn 700 Thành viên Lĩnh vực (Sector Members) và Thành viên liên kết (Associate Members) là các doanh nghiệp, các cơ sở nghiên cứu hoạt động trong lĩnh vực viễn thông, công nghệ thông tin và các tổ chức khu vực, quốc tế khác.
ITU có chức năng phân bổ phổ tần số vô tuyến điện và vị trí quỹ đạo vệ tinh toàn cầu, phát triển các tiêu chuẩn kỹ thuật về viễn thông-công nghệ thông tin để đảm bảo các mạng lưới và công nghệ được kết nối thông suốt, nâng cao khả năng truy cập của các cộng đồng trên thế giới.
ITU hoạt động trong 3 Lĩnh vực chính:
- Lĩnh vực thông tin vô tuyến (ITU-R -Radiocommunications): các hoạt động liên quan đến quản lý tần số vô tuyến điện, quỹ đạo vệ tinh, tiêu chuẩn các thiết bị, hệ thống thông tin vô tuyến, ... đảm bảo tránh gây can nhiễu giữa các trạm thông tin vệ tinh giữa các quốc gia.
- Lĩnh vực tiêu chuẩn hoá viễn thông (ITU-T -Telecommunications)các hoạt động liên quan đến tiêu chuẩn hóatrong lĩnh vực viễn thông và công nghệ thông tin: Khai thác dịch vụ viễn thông, Qui định cước và nguyên tắc thanh toán quốc tế, Xử lý ảnh hưởng của môi trường điện từ, sét, động đất,.., Qui định về báo hiệu và an ninh mạng lưới, Dịch vụ đa phương tiện, Đánh số, tên miền, địa chỉ Internet,...
- Lĩnh vực Phát triển viễn thông (ITU-D -Development)các hoạt động liên quan đến chính sách và kỹ thuật thúc đẩy phát triển viễn thông nhất là các vấn đề cần thiết để áp dụng cho các nước đang và kém phát triển, trong đó có phần đại diện cho UNDP (Chương trình phát triển của UN) trong lĩnh vực phát triển viễn thông: Tư vấn về chính sách, chiến lược phát triển viễn thông, Hỗ trợ kỹ thuật và hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho các nước đang phát triển.
2. Tham gia của Việt Nam trong ITU
2.1. Tham gia các lĩnh vực chuyên môn và nâng cao năng lực, vị thế của Việt Nam đối với quốc tế
Việt Nam tham gia với tư cách Quốc gia Thành viên từ năm 1951.Bộ Thông tin và Truyền thông đang được Chính phủ ủy quyền là đại diện của Việt Nam để tham gia các hoạt động của ITU.
Trong thời gian qua cũng như hiện nay, Việt Nam đã và đang tích cực tham gia, chủ trì nhiều nhóm công tác của ITU như có đại diện cá nhân (ông Đoàn Quang Hoan – Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện) được bầu là Thành viên của Ủy ban Thể lệ thông tin vô tuyến (nhiệm kỳ 2015-2018), Chủ tọa Hội nghị Tiêu chuẩn Toàn cầu (GSS) năm 2008, Phó chủ tịch nhóm công tác toàn thể về Thu hẹp khoảng cách tiêu chuẩn hóa của Hội nghị Tiêu chuẩn hóa Viễn thông thế giới năm 2008, Phó chủ tịch Nhóm nghiên cứu số 1 của ITU-D, Phó chủ tịch nhóm nghiên cứu số 5 về dịch vụ mặt đất của ITU-R, Chủ tịch nhóm công tác của khu vực về vấn đề của các nước đang phát triển chuẩn bị cho Hội nghị toàn quyền ITU (PP), Chủ tịch nhóm công tác của khu vực về chương trình hoạt động chuẩn bị cho Hội nghị Phát triển Viễn thông thế giới 2017 (WTDC-2017), Phó chủ tịch Ủy ban số 3 về phương pháp làm việc của Hội nghị Tiêu chuẩn hóa Viễn thông thế giới, Phó chủ tịch Nhóm nghiên cứu số 11 về tiêu chuẩn của ITU,…
Từ thực tiễn của một nước đang phát triển, Việt Nam đã đưa ra một số ý tưởng, sáng kiến và sau đó trở thành một nghị quyết của Hội nghị toàn quyền ITU. Điển hình là Nghị quyết 123 về Thu hẹp khoảng cách tiêu chuẩn hóa viễn thông giữa các nước đang phát triển và nước phát triển – đến nay đã triển khai được nhiều hoạt động thiết thực hỗ trợ cho các nước đang phát triển và được nhiều nước đánh giá cao (các tài liệu nghiên cứu, khuyến nghị tiêu chuẩn được xây dựng và dễ tiếp cận hơn với các nước đang phát triển, tài liệu được cung cấp miễn phí, mở rộng nhiều cơ hội cho đại diện các nước đang phát triển được tham gia điều hành các nhóm công tác/nhóm nghiên cứu mà các nước phát triển có thế mạnh, tham gia nhiều khóa đào tạo,….)
Trong giai đoạn trước, Việt Nam đã được bầu là thành viên Hội đồng điều hành ITU 3 nhiệm kỳ liên tiếp (1994 – 1998, 1999 – 2002, và 2003 – 2006).Từ 2010 đến nay, Việt Nam không đặt mục tiêu ứng cử vào Hội đồng điều hành của ITU, mà tập trung tham gia sâu vào các nội dung chuyên môn, đào tạo cán bộ để tham gia vào các nhóm công tác, nhóm nghiên cứu, tham gia chủ trì, điều hành nội dung các nhóm này trong tổ chức quốc tế. Trong thời gian qua, Việt Nam đã và đang tham gia một cách tích cực và ngày càng sâu vào việc đóng góp nội dung, xây dựng chính sách chiến lược ITU, cải cách cơ cấu tổ chức nhằm bảo vệ quyền lợi của các nước đang phát triển; tham gia chuyên sâu vào việc nghiên cứu, đóng góp ý kiến cho các lĩnh vực quản lý và kỹ thuật của ITU (thông tin vô tuyến, tiêu chuẩn hóa viễn thông, phát triển viễn thông). Chính điều này đã làm cho vị thế của Việt Nam ngày càng được nâng cao và góp phần đào tạo, nâng cao năng lực quản lý, năng lực cán bộ. Mặt khác, mục tiêu tham gia ITU trong thời gian tới là khuyến khích khối doanh nghiệp tham gia các hoạt động của ITU; tạo ra một đội ngũ cán bộ trẻ, có khả năng tham gia liên tục các hoạt động đó và bước đến một tầm cao hơn là ứng cử vào các chức vụ trong ITU như: Ủy ban Thể lệ thông tin vô tuyến, Chủ tịch các Nhóm nghiên cứu, các Nhóm tư vấn và các vị trí Lãnh đạo khác trong ITU. Đây cũng là một dịp để đưa một số cán bộ vào làm việc trong các Tổ chức quốc tế trong tương lai để nắm thông tin và tăng cường hội nhập.
2.2. Tham gia để bảo vệ chủ quyền chính trị quốc gia
Không chỉ chú trọng việc tham gia vào các lĩnh vực chuyên môn về viễn thông, công nghệ thông tin trong các hoạt động của ITU, Bộ Thông tin và Truyền thông luôn ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ quyền lợi quốc gia, đặc biệt là vấn đề chủ quyền quốc gia, cụ thể là chủ quyền tần số quốc gia. Trong thời gian qua, tại các hội nghị thẩm quyền cao và các hội nghị lớn về chuyên môn của ITU, được sự chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông đã đại diện cho Việt Nam đưa ra các ý kiến/tuyên bố bảo lưu về chủ quyền tần số quốc gia của Việt Nam. Cụ thể là từ năm 1982, đoàn Việt Nam tham dự Hội nghị Toàn quyền Nairobi lần đầu tiên đã ra tuyên bố về chủ quyền của Việt Nam đối với các Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa dựa trên tuyên bố của Bộ Ngoại giao nước ta ngày 7/8/1979. Tại các Hội nghị Toàn quyền Nice (1989), Geneve (1992), Kyoto (1994) và Minneappolis (1998), khi ký Văn kiện ITU, Đoàn Việt Nam chỉ tuyên bố duy trì ý kiến bảo lưu tại Nairobi và tiếp tục được khẳng định lại tại các Hội nghị sau đó. Hội nghị gần đây nhất đưa ra tuyên bố bảo lưuvề chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam, chủ quyền tần số quốc gia là Hội nghị Toàn quyền Busan năm 2014 và Hội nghị Thông tin vô tuyến thế giới năm 2015.
2.3. Tham gia vào Ủy ban Thể lệ vô tuyến (RRB)
RRB (Radio Regulations Board) là Ủy ban quyền lực nhất của ITU trong lĩnh vực thông tin vô tuyến, trực tiếp xem xét ban hành các quy định hướng dẫn thực thi Thể lệ vô tuyến điện quốc tê: giải quyết các tranh chấp, khiếu nại giữa các nước thành viên ITU liên quan tới sử dụng tần số vô tuyến điện và quỹ đạo vệ tinh: giải quyết khiếu nại của các nước về các quyết định của Cục Thông tin vô tuyến của ITU (BR). Các quyết định của RRB có thể ảnh hưởng đến sự thành công hoặc thất bại của một dự án phóng vệ tinh, tới quyền được sở hữu hoặc không sở hữu một vị trí quỹ đạo của một quốc gia.
RRB bao gồm 12 thành viên được bầu bằng bỏ phiếu kín tại các Hội nghị toàn quyền (PP), tổ chức 4 năm một lần. Các quốc gia thành viên của ITU giới thiệu người ứng cử, phân bổ theo khu vực.
Tại Hội nghị toàn quyền năm 2014, Việt Nam lần đầu tiên giới thiệu người ứng cử vị trí thành viên của RRB là ông Đoàn Quang Hoan, Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện. Nhờ sự tham gia và đóng góp tích cực của Việt Nam tại các hoạt động của ITU, đặc biệt tại các Hội nghị Vô tuyến thế giới; nhờ đóng góp tích cực và uy tín cá nhân tại các diễn đàn quốc tế và khu vực, ông Đoàn Quang Hoan đã được bầu với số phiếu cao và trở thành thành viên của RRB (nhiệm kỳ 2014-2018). Năm 2018, Bộ Thông tin Truyền thông tiếp tục giới thiệu ông Đoàn Quang Hoan tái tranh cử nhiệm kỳ thứ hai, sẽ bỏ phiếu tại Hội nghị toàn quyền lần thứ 18 (PP-18) của ITU, diễn ra từ 29/10-16/11/2018 ở Đu-bai, UAE.
3. Sự hỗ trợ của ITU đối với Việt Nam
ITU đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ cho Việt Nam, đặc biệt là những hỗ trợ về xây dựng chính sách quản lý và đào tạo nâng cao năng lực. Trong giai đoạn mới mở cửa, các hỗ trợ của ITU đặc biệt có ý nghĩa đã giúp cho Việt Nam có thêm nhiều thông tin, kinh nghiệm để phát triển ngành viễn thông, cụ thể là ITU đã phối hợp với Chương trình phát triển Liên hợp quốc hỗ trợ xây dựng một số dự án lớn như: Dự án VIE 85/019 (1989÷1991) về việc củng cố và trang bị mạng thông tin chống bão lụt cho tỉnh Bình Trị Thiên; Dự án VIE 86/047 (1989÷1993) về nâng cấp phòng thí nghiệm kỹ thuật số cho Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện (VNPT); Dự án VIE 89/006 về đánh giá tổng thể mạng viễn thông Việt Nam; và dự án xây dựng các Trung tâm viễn thông cộng đồng đa mục tiêu tại các tỉnh Đắc Lắc, Bắc Giang và Bắc Ninh.
Liên minh ITU còn cử nhiều chuyên gia
sang giúp Việt Nam về tư vấn lập kế hoạch và chính sách viễn thông và hỗ trợ
đắc lực cho việc đào tạo nguồn nhân lực qua việc cấp học bổng cho các cán bộ
Việt nam tham gia các khoá đào tạo, khoá học nâng cao trình độ nghiệp vụ về
quản lý, kỹ thuật và kỹ năng khai thác./.
(Tháng 6/2019)
