THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ CỘNG HÒA PHÁP
I. Giới thiệu chung:
Tên nước: Cộng hoà Pháp (French Republic/République francaise)
Là một trong những thành viên sáng lập EU, thuộc Schengen
Thủ đô: Pa-ri (Paris)
Quốc khánh: 14 tháng 7 (lấy theo ngày Cách mạng Pháp thành công năm 1789)
Vị trí địa lý: Tây Âu, giáp ranh với Bỉ và Lúc-xăm-bua (Luxembourg) về phía Đông - Bắc, Đức và Thụy Sĩ về phía Đông, Italia và Mô-na-cô (Monaco) về phía Đông - Nam, Tây Ban Nha và An-đô-ra (Andorra) về phía Tây - Nam
Diện tích: 551.602 km2 Khí hậu: Ôn đới
Dân số: 66.808.385 , đứng thứ 2 trong EU (sau Đức)
Dân tộc: Pháp Ngôn ngữ: Tiếng Pháp
Đơn vị tiền tệ: Đồng Eu-rô (Euro)
GDP: 2.466 tỷ USD (2016); 1.905 tỷ USD (đến Quý III 2017)
GDP đầu người: 39,673 USD (2017), đứng thứ 22 trên thế giới
Tôn giáo: Cơ đốc giáo (58%), Hồi giáo (6%),
Tin lành (2%), Do Thái (1%) , không theo tôn giáo (32%)
Cơ cấu hành chính: 13 vùng, 101 tỉnh và 36.686 huyện/thành
Lãnh đạo chủ chốt: • Tổng thống: Ê-ma-nu-en Ma-cờ-rông (Emmanuel MACRON, nhậm chức tháng 5/2017)
• Chủ tịch Quốc hội: Phờ-răng-xoa đờ Ru-gy)(Francois de Rugy, nhậm chức tháng 6/2017)
• Chủ tịch Thượng viện: Giê-ra Lác-sê (Gérard Larcher, tái cử ngày 02/10/2017)
• Thủ tướng: Ê-đoa Phi-líp (Édouard Philippe, nhậm chức tháng 6/2017)
• Bộ trưởng Châu Âu và Ngoại giao: Giăng-I-vơ Lơ Đờ-ri-ăng (Jean-Yves Le Drian, nhậm chức tháng 6/2017)
II. Khái quát lịch sử:
Nước Pháp là nước có lịch sử lâu đời ở châu Âu. Tổ tiên của người Pháp là người Gô-loa 1000 năm trước công nguyên.
Từ La Mã đến Cách mạng:
Tới năm 59 trước công nguyên xứ Gôn bị đế chế La Mã chinh phục và đô hộ trong 400 năm và chịu ảnh hưởng sâu đậm của văn hoá La Mã.
Triều đại đầu tiên của lịch sử Pháp là Mé-rô-vanh-giêng kéo dài từ đầu thế kỷ 5 tới năm 751. Năm 843, sau hiệp ước Véc-đăng (chia cắt đế chế Sác-lơ-man), Sác II trở thành vị vua đầu tiên cai trị nước Pháp độc lập. Từ vị vua đầu tiên là Sác II tới hoàng đế cuối cùng là Na-pô-lê-ông III, ba dòng họ cai trị nước Pháp là dòng họ Ca-rô-lăng-giêng, Ca-pê-giêng và Bô-na-pác. Chế độ phong kiến phát triển đỉnh điểm ở thế kỷ 17 thời vua Lu-i XIV.
Từ quân chủ đến nước Pháp đương đại:
Thế kỷ 18, nền văn minh Pháp và tiếng Pháp phát triển rực rỡ ở châu Âu với kỷ nguyên ánh sáng và các nhà triết học nổi tiếng như Mông-tét-ki-ơ, Vôn-te, Đi-đơ-rô, Ru-xô…
Chế độ quân chủ tồn tại cho tới cuộc Cách mạng Pháp, năm 1789. Cuộc cách mạng tư sản Pháp năm 1789 đã đi vào lịch sử với Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền. Năm 1871, Công xã Pa-ri - cuộc cách mạng vô sản đầu tiên - thắng lợi ở Pháp, nhưng chỉ tồn tại được một thời gian ngắn.
Từ thế kỷ 17 đến 1960, Pháp là quốc gia sở hữu nhiều nước thuộc địa. Trong thế kỷ 19 và 20, đế chế thuộc địa toàn cầu của họ lớn thứ hai thế giới, chỉ sau đế chế Anh. Vào đỉnh điểm (1919 – 1939), đế chế thuộc địa Pháp chiếm 8,6% diện tích đất liền thế giới.
Là nước thắng trận trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, nhưng Pháp phải chịu nhiều tổn thất to lớn cả về người và của. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, sau một một trận đánh ngắn và dữ dội (1940), Pháp đã quyết định đầu hàng Đức. Phản đối quyết định này của Chính phủ, Tướng đờ Gôn thành lập các Lực lượng Pháp Tự do bên ngoài nước Pháp và Kháng chiến Pháp trong nước, và cùng quân đồng minh giải phóng Pháp năm 1944.
Pháp đã trải qua nhiều nền cộng hòa; hiện nay là nền cộng hòa thứ V.
III. Thể chế nhà nước và đảng phái chính trị:
1. Thể chế nhà nước Cộng hoà:
Nước Pháp theo chế độ Nghị viện - Tổng thống. Tổng thống do phổ thông đầu phiếu trực tiếp bầu ra, nhiệm kỳ 5 năm và có quyền lực lớn: bổ nhiệm Thủ tướng, chủ trì Hội đồng Bộ trưởng, giải tán Quốc hội và quyết định tổ chức trưng cầu dân ý về các vấn đề quan trọng... Theo hiến pháp, Tổng thống là lãnh đạo cao nhất về chính sách đối ngoại và quốc phòng. Thủ tướng đứng đầu Chính phủ, có trách nhiệm trước Quốc hội, giữ quyền xây dựng luật trong phạm vi của mình và đảm bảo thi hành pháp luật.
Quyền lập pháp thuộc về Nghị viện, gồm Quốc hội và Thượng viện. Quốc hội do phổ thông đầu phiếu trực tiếp bầu ra, nhiệm kỳ 5 năm (577 đại biểu). Thượng viện được bầu gián tiếp (348 đại biểu do các uỷ viên hội đồng vùng, tỉnh và các nghị sĩ Quốc hội bầu ra), nhiệm kỳ 6 năm, 3 năm bầu lại ½. Với việc bỏ phiếu bất tín nhiệm, Quốc hội có thể bãi miễn chính phủ.
2. Các đảng phái chính trị:
2.1. Các đảng phái cánh tả:
- Đảng Xã hội: thành lập 1905, đầu những năm 70 phát triển mạnh, có tổ chức sâu rộng trong xã hội. Đảng Xã hội đã từng là đảng lớn thứ hai tại Pháp với khoảng 205.000 đảng viên nhưng hiện đang rơi vào khủng hoảng về đường hướng phát triển.
- Đảng Cộng sản: ra đời năm 1920, theo đường lối mác-xít, với mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng con đường hoà bình. Đảng Cộng sản là đảng lớn thứ 3 tại Pháp với 135.000 đảng viên. Bí thư toàn quốc Đảng Cộng sản Pháp hiện là đồng chí Pierre Laurent.
- Đảng Xanh (Europe Ecologie Les Verts): thành lập 1984, chủ trương "đoàn kết, có trách nhiệm đối với hành tinh và trách nhiệm công dân". Hiện Chủ tịch Đảng là bà David Cormand.
Ngoài ra còn có các đảng khác như: Nước Pháp bất khuất (La France insoumise); Đảng Xã hội cấp tiến (Parti Radical Socialiste); Đảng Đấu tranh Công nhân (Lutte Ouvrière)...
2.2. Các đảng phái cánh hữu:
- Đảng Những người Cộng hòa (Les Républicains) thành lập năm 2002 với tên Liên minh vì phong trào nhân dân (UMP), tập hợp các đảng Tập hợp vì nền cộng hòa (RPR) và cánh trung hữu của Lực lượng Dân chủ. Tháng 5/2015, cựu Tổng thống Nicolas Sarkozy được bầu làm Chủ tịch Đảng và đổi tên đảng thành Les Républicains. Là một đảng truyền thống lớn với 250.000 đảng viên; hiện đang khủng hoảng về đường hướng phát triển.
- Đảng cực hữu Mặt trận Quốc gia - Front National: thành lập năm 1972. Đầu năm 1999, chia thành 2 đảng Mặt trận Quốc gia và Mặt trận Quốc gia - Phong trào Quốc gia (Front National - Mouvement National).
2.3. Các Đảng trung dung:
- Đảng Phong trào Dân chủ (MoDem): do ông François Bayrou thành lập tháng 12/2007 và làm Chủ tịch trên cơ sở lực lượng UDF trung thành với ông (đảng UDF không còn tồn tại). MoDem hiện có khoảng 70.000 đảng viên.
- Đảng Liên minh Dân chủ và Độc lập (UDI) do ông Jean – Louis Borloo thành lập tháng 9/2012, tập hợp các Đảng Parti Radical, Nouveau Centre và Alliance centriste. NC hiện có khoảng hơn 27.000 đảng viên. Hiện Chủ tịch Đảng là ông Jean – Christophe Lagarde.
2.4. Đảng Cộng hòa tiến bước (La République en marche - LREM):
Đảng Cộng hòa tiến bước (tiền thân là Tiến bước) do cựu Bộ trưởng Kinh tế (2014-8/2016) Emmanuel Macron thành lập vào tháng 4/2016 và trở thành vị Tổng thống trẻ tuổi nhất trong lịch sử nước Pháp (39 tuổi) vào tháng 5/2017. Đảng tự nhận không thuộc tả hay hữu, thể hiện khuynh hướng tự do và ủng hộ châu Âu. Tại cuộc bầu cử Tổng thống Pháp năm 2017, lần đầu tiên, hai chính đảng lớn nhất của Pháp là PS và LR đã bị loại ngay tại vòng 1 (ngày 23/4/2017). LREM có khoảng 390.000 đảng viên dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch đảng là ông Christopher Castaner.
3. Tình hình nội trị
Bản đồ chính trị và xã hội Pháp biến đổi sâu sắc sau các cuộc bầu cử Tổng thống và Quốc hội năm 2017. Chiến thắng của lực lượng chính trị mới thành lập LREM và Tổng thống Macron, cùng với thất bại của hai chính đảng truyền thống lớn nhất của Pháp (đảng PS – cánh tả và đảng LR – cánh hữu) cho thấy một cuộc cách mạng chính trị đang diễn ra tại Pháp và tương quan lực lượng biến động đáng kể. Đặc điểm lớn nhất của nền chính trị Pháp từ năm 1958 tới nay là tính lưỡng cực (2 đảng cánh tả và cánh hữu lớn nhất thay nhau nắm quyền cả ở hành pháp và lập pháp) đã không còn tồn tại, ít nhất trong 5 năm tới và thay vào đó là sự canh tranh giữa 4 tập hợp chính trị là cánh tả (gồm đảng Xã hội, đảng Nước Pháp bất khuất, đảng Cộng sản và đảng Xanh), lực lượng trung dung (gồm LREM và Phong trào Dân chủ MoDem), cánh hữu (gồm LR và Liên minh Dân chủ Độc lập – UDI) và đảng cực hữu Mặt trận quốc gia – FN.
Tổng thống Macron là nhà lãnh đạo đầu tiên trong nền Cộng hòa thứ 5 của Pháp, sau Tướng De Gaulle, tập trung được nhiều quyền lực nhất (nắm đa số áp đảo tại Quốc hội ; chưa có lực lượng đối lập thực sự mạnh), giành được thế chủ động trong việc điều hành và cải cách hệ thống.
Các đảng PS và LR tiếp tục suy yếu do chia rẽ nội bộ và thiếu hụt ngân sách sau bầu cử, hiện đang trong quá trình tái lập để xác định ban lãnh đạo và đường lối chiến lược mới.
IV. Kinh tế:
Pháp là cường quốc kinh tế lớn thứ 5 thế giới, đứng thứ 3 thế giới về xuất khẩu dịch vụ. Pháp có số lượng doanh nghiệp rất lớn, trong đó có doanh nghiệp hàng đầu thế giới. Pháp có truyền thống lâu đời trong phát minh công nghiệp, hệ thống giáo dục chất lượng cao, đội ngũ nghiên cứu trình độ cao; đầu tư nhiều cho công tác nghiên cứu - phát triển; năng suất lao động thuộc loại hàng đầu thế giới.
- Thu nhập quốc dân (GDP) 2017: 1.905 tỷ USD (đến Quý III 2017)
- Tăng trưởng GDP cả năm 2017: 1,8 % (tăng so với 1,1% năm 2016)
- Tỷ lệ thất nghiệp (ước tính): 9,4% (giảm so với 10,4% năm 2016)
- Nợ công (2017): 2.231,7 tỷ euro = 99,2% GDP (tăng so với 97,6% năm 2016)
- Thâm hụt ngân sách : 2,9% (giảm so với 3,4% năm 2016)
- Thâm hụt cán cân thương mại (nửa đầu năm 2017) : 34,4 tỷ euro (tăng 8,1 tỷ euro so với nửa cuối năm 2016). Xuất khẩu đạt 346,3 tỷ euro. Nhập khẩu đạt 369,9 tỷ euro.
- Đầu tư nước ngoài : Năm 2015, Pháp đứng thứ 5 trên thế giới về đầu tư ra nước ngoài, đạt 1199 tỷ $, sau Mỹ, Anh, Đức và Nhật (lùi một bậc so với năm 2014), tập trung chủ yếu tại Trung Quốc, châu Âu và Bắc Mỹ (chiếm ¾ tổng vốn đầu tư của Pháp). Nguồn vốn đầu tư ra nước ngoài của Pháp năm 2015 đạt 37,5 tỷ $, đứng thứ 11 trên thế giới (so với vị trí thứ 16 năm 2013). Nguồn vốn nước ngoài đầu tư vào Pháp hàng năm có xu hướng giảm sút, Pháp là địa chỉ hấp dẫn thứ 9 thế giới về thu hút đầu tư nước ngoài, đạt 660 tỷ $ năm 2015 (so với vị trí thứ 6 năm 2012). Đầu tư của nước ngoài vào Pháp năm 2015 đạt 39,6 tỷ $.
Nông nghiệp: Pháp là nước đứng đầu châu Âu về sản xuất và xuất khẩu nông sản. Hàng năm Pháp xuất siêu khoảng 6,6 tỷ USD hàng nông sản (gồm lúa mì, rượu nho, các sản phẩm thịt và sữa). Năng suất lao động nông nghiệp cao, công nghiệp chế biến thực phẩm rất phát triển chiếm xấp xỉ 3,5% GDP.
Các ngành công nghiệp và dịch vụ mũi nhọn:
- Chế tạo cơ khí, nhất là sản xuất ôtô (thứ 4 thế giới với các công ty như PSA Peugeot-Citroen, Renault, Michelin).
- Hàng không (thứ 3 thế giới với các công ty lớn như EADS, Arianespace, Airbus, Dassault Aviation)
- Năng lượng (Total, Areva, EDF, GDF Suez)
- Thiết bị giao thông vận tải (Alstom, Vinci)
- Vật liệu xây dựng, thiết bị (Lafarge, Saint-Gobain, Arcelor-Mittal)
- Viễn thông (Alcatel, France Telecom, Bouygues)
- Công nghiệp dược (thứ 5 thế giới, Rhône-Poulenc, Sanofi-Aventis)
- Mỹ phẩm và thời trang cao cấp (Oréal, LVMH)
- Dịch vụ tài chính ngân hàng (Dexia, Credit Agricole, Société générale, BNP Paribas), bảo hiểm (AXA), thông tin truyền thông (Vivendi, Canal+, Lagardère SCA), lĩnh vực phân phối (Carrefour, Casino)
- Lượng khách du lịch tới Pháp đứng hàng đầu thế giới, thu hút 90 triệu lượt khách (2010) .
V. Chính sách đối ngoại:
Pháp xác định 3 mục tiêu quan trọng là đảm bảo an ninh nội địa và nỗ lực tham gia duy trì ổn định thế giới; giữ vững độc lập, chủ quyền để đảm bảo lợi ích quốc gia; phát huy ảnh hưởng của Pháp thông qua việc tăng cường đối thoại với tất cả các bên, đưa ra các sáng kiến nhằm giải quyết các vấn đề an ninh và phát triển trên phạm vi toàn cầu.
Pháp triển khai ngoại giao toàn diện, giữ vai trò cầu nối và/hoặc đi đầu trong các vấn đề toàn cầu và tại các điểm nóng khu vực và quốc tế nhằm phát huy thương hiệu ngoại giao Pháp; tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao kinh tế, quảng bá thương hiệu “Made in France” thông qua các giá trị văn hóa, ngôn ngữ, di sản, du lịch và thể thao; quảng bá hình ảnh nước Pháp.
1. Tập trung ưu tiên quan hệ với các khu vực mang tính địa chiến lược hàng đầu theo trục Châu Âu – Địa Trung Hải – Châu Phi, tránh dàn trải nguồn lực do tiềm lực hạn chế, đi đầu trong các vấn đề hòa bình, an ninh và cuộc chiến chống khủng bố và chủ nghĩa cực đoan tại châu Âu, châu Phi và Trung Đôngđẩy mạnh vai trò trung gian.
2. Thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và triển khai công cụ ngoại giao đa phương như tăng cường đối thoại, phát huy vai trò của LHQ và các khuôn khổ đa phương truyền thống như G7, G20, Pháp ngữ nhằm giải quyết khủng hoảng địa chính trị - kinh tế, tạo dựng bình đẳng và dân chủ, thúc đẩy đóng góp cho phát triển toàn cầu.
3. Triển khai thực dụng công cụ ngoại giao kinh tế, ngoại giao văn hóa và ngoại giao “giáo dục đại học” thông qua mạng lưới các cơ quan đại diện tại nước ngoài cũng như các tổ chức kinh tế, hiệp hội doanh nghiệp; thúc đẩy hợp tác quốc tế và nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong phòng chống các mối đe dọa tư an ninh phi truyền thống và an ninh mạng.
4. Với Châu Âu: Thúc đẩy xây dựng lại một châu Âu có chủ quyền, thống nhất và dân chủ dựa trên trục Pháp – Đức là mục tiêu hàng đầu và là giải pháp duy nhất để nâng cao vị thế của châu Âu trong bối cảnh châu Âu đang suy yếu, trì trệ và hoạt động kém hiệu quả. Tăng cường và thúc đẩy quan hệ với Đức; phát huy vai trò dẫn dắt hậu Brexit.
5. Với Mỹ: Pháp chủ trương duy trì quan hệ hợp tác, đồng minh với Mỹ trong nhiều hồ sơ quốc tế, theo đuổi chủ nghĩa đa phương nhưng vẫn triển khai một số bước đi độc lập để khẳng định vai trò và vị thế quốc tế của mình.
6. Với châu Á - Thái Bình Dương: Tiếp tục duy trì quan hệ cân bằng với các cường quốc như Nga, Nhật Bản. Chủ động đẩy mạnh quan hệ, đối thoại với một số nước mới nổi. Quan hệ với Trung Quốc đặc biệt được coi trọng do vị trí địa-chiến lược quốc tế ngày càng quan trọng, tiềm năng kinh tế dồi dào. TTh Hollande tỏ quan tâm hơn tới Châu Á (tham dự ASEM, Pháp ký ĐTCL với Singapour, lãnh đạo Pháp thăm Philipines, quan tâm tới chuyển biến tại Myanmar).
7. Chính sách quốc phòng: Trong chiến lược quốc phòng sau chiến tranh lạnh, Pháp chủ trương xây dựng lực lượng quốc phòng trong khuôn khổ đa phương (trong NATO, trong Liên minh Tây Âu (UEO), hay trong khuôn khổ Liên Hợp Quốc) và trong khuôn khổ các Hiệp định song phương với các nước (đặc biệt với các nước châu Phi). Pháp thực hiện cải cách quốc phòng nhằm xây dựng một quân đội chuyên nghiệp (từ 2002), thực hiện chế độ nghĩa vụ quân sự tự nguyện; xây dựng quân đội dựa trên 4 lực lượng: răn đe hạt nhân, phòng ngừa, triển khai nhanh và bảo vệ (an ninh trong nước). Cải cách quân đội đi đôi với tổ chức lại nền công nghiệp quốc phòng để có khả năng cung cấp cho quân đội những vũ khí hiện đại nhất và tham gia xây dựng nền công nghiệp quốc phòng châu Âu, tăng sức cạnh tranh trên thị trường vũ khí thế giới.
8. Chính sách viện trợ phát triển: Viện trợ phát triển của Pháp kết hợp chính sách xóa đói giảm nghèo và phát triển bền vững trong cả 3 lĩnh vực kinh tế, xã hội và môi trường. Pháp đóng góp 10% tổng giá trị viện trợ phát triển và xếp thứ 4 trên thế giới./.
