Tên tiếng Anh: Universal Postal Union
Tên tiếng Pháp: Union Postale Universelle
Trụ sở: Berne, Thụy Sỹ
Trang web chính thức: www.upu.int
1. Quá trình thành lập:
Ngày 15/9/1874, tại Berne (Thụy sĩ) 22 quốc gia có chủ quyền nằm trên đất Châu Âu đã họp và nhất trí thành lập Tổng hội Bưu chính ( L’Union Générale des Postes ) và đã cùng nhau ký Hiệp ước Berne (Traité de Berne). Công ước đầu tiên về bưu chính trên thế giới có hiệu lực ngày 1/7/1875.
Sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, khoa học kỹ thuật phát triển nên việc liên hệ giữa các nước trên thế giới càng phát triển, số nước gia nhập Tổng hội Bưu chính ngày càng tăng. Để phù hợp với tính chất toàn thế giới của mình, các nước thành viên quyết định đổi tên thành Liên minh Bưu chính thế giới.
Ngày 4/7/1947 UPU đã ký với Liên hợp quốc Hiệp định tại Paris (Pháp) và được LHQ thừa nhận là một tổ chức chuyên môn nằm trong hệ thống LHQ.
2.Thành viên của UPU :
- Hiện nay UPU có 192 thành viên.
- Các nước là thành viên LHQ đương nhiên là thành viên UPU.
- Các nước chưa gia nhập LHQ cũng có thể được UPU kết nạp khi có đơn.
3. Ngân sách, tài chính :
- Ngân sách của UPU do các nước thành viên đóng góp,
- UPU quy định 11 tháng đóng góp: cao nhất là 50 đơn vị, thấp nhất là 0,5 đơn vị.
- Mức đóng góp của các nước thành viên do Đại hội quyết định theo các thang trên, và hàng năm Hội đồng quản trị xác định số tiền các nước phải đóng góp dựa trên ngân sách chi tiêu mà Đại hội đã phê duyệt.
- UPU còn có “Quỹ đặc biệt”. Quỹ này hình thành do sự đóng góp tự nguyện của các nước và các tổ chức quốc tế. Quỹ đặc biệt được dùng để chi phí cho các hoạt động trợ giúp kỹ thuật, dịch vụ chuyên gia tư vấn, học bổng đào tạo và trang thiết bị.
4. Cơ cấu tổ chức :
a. Đại hội
- Là cơ quan tối cao của UPU, gồm đại biểu của tất cả các nước thành viên.
- Đại hội toàn quyền thường kỳ họp 4 năm một lần.
- Xem xét các vấn đề quan trọng của UPU, định ra đường lối, phương hướng hoạt động, quyết định vấn đề chuyên môn nghiệp vụ, sửa đổi bổ sung các văn kiện pháp lý của UPU;
- Xem xét việc kết nạp thành viên mới;
- Bầu các chức vụ lãnh đạo của UPU
- Thành lập cơ quan trung ương gọi là Văn phòng quốc tế mà kinh phí hoạt động do tất cả các nước thành viên đóng góp;
b. Hội đồng quản trị
- Gồm 40 nước do Đại hội bầu theo nguyên tắc phân chia khu vực địa lý;
- Lãnh đạo Hội đồng quản trị gồm :
+ 1 Chủ tịch thông thường thuộc quốc gia đăng cai tổ chức Đại hội
+ và
4 phó chủ tịch được bầu tại phiên họp đầu tiên của Hội đồng sau
kỳ Đại hội .
- Hội đồng quản trị là cơ quan điều hành cuả UPU giữa 2 kỳ Đại hội,
- Duy trì và giám sát các hoạt động của UPU chủ yếu thông qua chính sách, tài chính của UPU,
- Hội đồng quản trị họp hàng năm tại trụ sở UPU.
c. Hội đồng khai thác bưu chính
- Gồm 40 nước thành viên đại diện cho các nước thành viên do Đại hội bầu không theo nguyên tắc phân chia khu vực địa lý mà lại chia thành
+ Các nước phát triển 16 ghế,
+ Các nước đang phát triển 24 ghế. Mỗi kỳ Đại hội UPU bầu lại 1/2 .
- Lãnh đạo Hội đồng khai thác bưu chính hoạt động dưới sự lãnh đạo cuả chủ tịch, phó chủ tịch và các chủ tịch các ban chuyên môn.
- Hội đồng chịu trách nhiệm nghiên cứu, phổ biến các vấn đề kỹ thuật, khai thác kinh tế liên quan đến nghiệp vụ bưu chính.
- Trực tiếp tổ chức việc áp dụng các vấn đề đã nghiên cứu vào khai thác
- Xem xét sửa đổi các thể lệ bưu chính thi hành trong thời gian giữa 2 kỳ Đại hội.
d. Văn phòng quốc tế
- Là cơ quan thường trực của UPU, do Tổng Giám đốc điều hành dưới sự kiểm soát của Hội đồng quản trị.
- Chịu trách nhiệm liên lạc, thông tin và tham khảo ý kiến của Bưu chính các nước.
- Chức năng thực hiện tư vấn về các hoạt động bưu chính của các nước khi được hỏi.
5. Tôn chỉ mục đích của UPU :
- Tăng cường, mở rộng sự trao đổi và hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc thông qua các hoạt động đắc lực của nghiệp vụ bưu chính nhằm góp phần đạt được những mục đích cao cả của sự hợp tác quốc tế trong các lĩnh vực văn hóa, xã hội và kinh tế.
- Phát triển việc trao đổi thông tin giữa các nước bằng cách của những nghiệp vụ bưu chính.
6. Các nguyên tắc hoạt động cơ bản :
- Thiết lập giữa các nước thành viên một lãnh thổ bưu chính chung để trao đổi bưu phẩm;
- Bảo đảm quyền tự do vận chuyển trong phạm vi toàn lãnh thổ Liên bưu;
- Thống nhất giá cước bưu chính thu tại mỗi nước đối với bưu phẩm gửi đi trong toàn lãnh thổ Liên bưu. Tuy nhiên phải thừa nhận rằng nguyên tắc này không được áp dụng chặt chẽ như trước do cơ quan Bưu chính mỗi nước có quyền tăng hoặc giảm giá cước cơ bản;
- Bãi bỏ việc phân chia cước phí giữa nước gửi và nước nhận. Mỗi nước được giữ toàn bộ cước phí thu được, nhưng phải trả cho các nước trung chuyển một phần cước phí theo những tiêu chuẩn nhất định;
- Quy định những nguyên tác trọng tài để giải quyết những vụ tranh chấp giữa các cơ quan bưu chính;
- Bảo đảm việc thực hiện và hoàn chỉnh các văn bản nghiệp vụ bưu chính và tạo điều kiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này thong qua viện trợ kỹ thuật bưu chính theo yều của nước thành viên.
* Chiến lược Bưu chính Doha (2013-2016) nhằm định hướng cho hoạt động của UPU và Bưu chính các nước trong giai đoạn 2013-2016 nhằm đáp ứng những thách thức của quá trình hội nhập, phát triển công nghệ mới, tự do hóa thương mại và toàn cầu hóa kinh tế thứ giới. Chiến lược gồm 4 mục tiêu mà chính phủ của các nước thành viên UPU cùng các cơ quan quản lý nhà nước (regulator), các doanh nghiệp được chỉ định (designated operators) và các tổ chức bưu chính khu vực cần phải triển khai thực hiện để đạt được trong giai đoạn từ 2013-2016; định hướng chiến lược phát triển của bưu chính thế giới và các giải pháp thực hiện. Bên cạnh việc cỉa thiện khả năng hợp tác khai thác hiệu quả và chất lượng của mạng bưu chính thế giới, Chiến lược Bưu chính Doha đã đặt ra mục tiêu quy định điều kiện về dịch vụ phổ cập phù hợp với môi trường kinh tế, xã hội và công nghệ; khuyến khích phát triển bền vững đối với lĩnh vực bưu chính; thúc đẩy sự tăng trưởng các thị trường và dịch vụ bưu chính.
- Về cơ bản, các mục tiêu của Chiến lược đã bao quát được những nội dung được đặt ra từ Chiến lược Bưu chính Beijing, Bucharest và Nairobi, nhưng được chi tiết hóa hơn, tập trung vào 18 chương trình cụ thể và dựa trên 3 mảng nội dung lớn là khả năng hợp tác khai thác mạng lưới bưu chính, phát triển và quản lý. Công tác triển khai thực hiện Chiến lược sẽ thực hiện ở các cấp độ: toàn cầu, khu vực và quốc gia, trong đó việc thực hiện ở từng khu vực được đặc biệt chú trọng với sự kết hợp chặt chẽ của Chính phủ các nước và các tổ chức bưu chính khu vực.
7. Quan hệ Việt Nam - UPU:
- Ngày 15/3/1976 Chính phủ CMLTCHMNVN kế thừa quyền thành viên của chế độ Sài gòn đã gia nhập UPU ngày 20/10/1951
- Ngày 23/8/1976, Nước CHXHCN Việt Nam tuyên bố tham gia các hoạt động của UPU.
- Việt Nam đã tham gia nhiều hoạt động của UPU, đã ký và phê duyệt các Hiệp định sửa đổi và bổ sung của UPU sau Đại hội UPU tổ chức tại Bắc Kinh (Trung Quốc) năm 1999.
- Việt Nam đã trúng cử vào Hội đồng Điều hành của UPU các nhiệm kỳ 1999-2002, 2005-2008, 2013-2016, 2017-2020 và có nhiều đóng góp tích cực cho sự phát triển của UPU nói chung.
- Tháng 6/2018, Đoàn đại biểu cấp cao UPU do ông Bisha Abdirahman Hussein – Tổng Giám đốc UPU làm trưởng đoàn đã tới thăm và làm việc tại Việt Nam (đây là lần thứ hai ông sang Việt Nam – lần đầu tiên vào năm 2013). Trong thời gian làm việc tại Việt Nam, ông Bishar đã tiếp kiến Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam và làm việc với Tổng công ty Bưu điện Việt Nam. Tại buổi trao đổi với Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, ông chia sẻ bưu chính Việt Nam đang có tốc độ phát triển khá mạnh, từ cơ sở hạ tầng, bán kính phục vụ, nguồn nhân lực đến chất lượng dịch vụ. Trong bối cảnh thông tin, truyền thông phát triển mạnh mẽ như hiện nay, TGĐ UPU mong muốn mạng lưới bưu chính quốc gia sẽ tiếp tục được đầu tư để mọi người dân và doanh nghiệp tiếp tục được hưởng lợi từ một dịch vụ công cộng thiết yếu nhất và giá cả phù hợp nhất. Ông cũng lưu ý, bên cạnh dịch vụ thư truyên thống, thời gian tới, bưu chính Việt Nam nên tập trung phát triển mạnh mẽ các lĩnh vực thuong mại điện tử xuyên biên giới, dịch vụ bưu chính điện tử, dịch vụ tài chính cho những người dân ở vùng nông thôn; mong muốn nhận được sự ủng hộ của Chính phủ Việt Nam với tư cách là thành viên Hội đồng điều hành UPU nhiệm kỳ 2017-2020 đối với các vấn đề quan trọng của UPU. PTT Vũ Đức Đam đánh giá cao sự nỗ lực của UPU trong việc hoàn thiện và đổi mới cơ cấu, tổ chức để hoạt động linh hoạt và hiệu quả hơn trong môi trường cạnh tranh khốc liệt; cho rằng công cuộc cải cách, đổi mới cần phải tiến hành từng bước và đồng bộ; đề nghị UPU quan tâm tới các dự án trợ giúp kỹ thuật của UPU dành cho Việt Nam như dự án phỏ cập dịch vụ tài chính bưu chính, dự án khu vực về chuẩn bị sẵn sàng cho thương mại điện tử (ORE)./.
(Tháng 6/2019)
