I. Khái quát chung:
1. Thông tin chung:
- Tên nước: Cộng hòa Trung Phi (Central African Republic).
- Thủ đô: Bangui.
- Ngày Quốc khánh: 13/8/1960.
- Vị trí địa lý: Cộng hòa Trung Phi nằm ở miền Trung châu Phi; sâu trong lục địa; phía Bắc giáp Chad, phía Đông giáp Sudan, phía Tây giáp Cameroon, phía Nam giáp CHDC Congo và CH Congo.
- Diện tích: 622.984 km2.
- Khí hậu: Nhiệt đới, nóng và ẩm.
- Dân số: 5,7 triệu người (2026, theo IMF)
- Dân tộc: Baya (28,8%), Banda (22,9%), Sara (7,9%)…
- Tôn giáo: Cơ đốc giáo 89%, Hồi giáo 10%; tín ngưỡng cổ truyền 1%.
- Ngôn ngữ chính thức: Tiếng Pháp.
- Đơn vị tiền tệ: đồng Franc CFA (1 USD = 632 CFA).
- GDP: 3,3 tỷ USD (2025, theo IMF).
- GDP đầu người: 650,68 USD/năm (2025, theo IMF).
- Lãnh đạo chủ chốt:
+ Tổng thống Faustin Touadera (từ tháng 3/2016, tái đắc cử tháng 02/2021 và tháng 01/2026).
2. Khái quát lịch sử :
Năm 1894, Pháp đặt ách đô hộ vùng đất này. Ngày 13/8/1960, vùng đất này tuyên bố độc lập và lấy tên là Cộng hòa Trung Phi. Tháng 1/1966, tướng Jean-Bédel Bokassa làm đảo chính lên nắm chính quyền. Đến tháng 12/1976, Jean-Bédel Bokassa cho công bố Hiến pháp mới, cải tổ nước cộng hòa thành Vương quốc Trung Phi và lên ngôi Hoàng đế. Tháng 9/1979, sau khi Jean-Bédel Bokassa bị lật đổ, Trung Phi trở lại chế độ cộng hòa.
3. Thể chế Nhà nước, chế độ chính trị, đảng phái chính trị:
- Thể chế nhà nước: Cộng hòa bán Tổng thống (Tổng thống đứng đầu Nhà nước và Thủ tướng đứng đầu Chính phủ. Quyền lập pháp thuộc Quốc hội và một phần thuộc Chính phủ).
- Các đảng phái chính: Liên minh Dân chủ và tiến bộ (ADP); Đại hội Dân chủ Trung Phi (RDC); Diễn đàn Dân sự (FC); Đảng Dân chủ tự do (PLD); Phong trào Giải phóng nhân dân Trung Phi (MLPC); Phong trào Dân chủ và phát triển (MDD)...
4. Đặc điểm tình hình, chính sách:
4.1. Chính trị -xã hội: Do tình hình chính trị - an ninh tại Cộng hòa
Trung Phi không ổn định, Liên hợp quốc đã triển khai Lực lượng gìn giữ Hòa bình (MINUSCA) tại Trung Phi từ năm 2014.
Cộng hòa Trung Phi tổ chức bầu cử vào tháng 12/2025, Tổng thống Faustin Touadera giành chiến thắng ngay trong vòng bỏ phiếu đầu tiên và sẽ tiếp tục cầm quyền ở nhiệm kỳ thứ 3.
4.2. Kinh tế: Kinh tế Trung Phi chủ yếu dựa vào nông nghiệp, lâm nghiệp và khai khoáng.
Đối tác xuất khẩu chính: UAE, Pakistan, Italy, Pháp, Cameroon; Đối tác nhập khẩu chính: Cameroon; Mỹ, Trung Quốc.
Năm 2022, Trung Phi xếp hạng 191/193 về chỉ số phát triển con người (HDI) (theo Báo cáo 2023/2024 của UNDP)
5. Chính sách và quan hệ đối ngoại:
- Trung Phi thực hiện chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa đối tác.
- Trung Phi hiện là thành viên Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết, Liên minh châu Phi (AU), Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ….
III. QUAN HỆ VỚI VIỆT NAM
- Quan hệ chính trị:
- Ngày thiết lập quan hệ ngoại giao: 10/11/2008 (Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Trung Phi thăm Hà Nội và ký Thông cáo thiết lập).
- Thông tin về CQĐD: Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp kiêm nhiệm Trung Phi. Đại sứ quán Trung Phi tại Pháp kiêm nhiệm Việt Nam.
- Hoạt động trao đổi đoàn:
+ Đoàn Cộng hòa Trung Phi thăm Việt Nam: Bộ trưởng Ngoại giao, Hội nhập khu vực và Pháp ngữ (11/2008); Tổng thống Francois Bozize Yangouvonda (5/2009).
Từ năm 2013 tới nay, hai bên không có hoạt động trao đổi đoàn.
2. Hợp tác kinh tế - thương mại – đầu tư:
Kim ngạch thương mại hai nước: năm 2025 đạt trên 42 triệu USD, trong đó Việt Nam xuất khẩu 87 ngàn USD chủ yếu là máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng và nhập khẩu 42 triệu USD, chủ yếu gỗ và sản phẩm gỗ.
3. Các lĩnh vực hợp tác khác khác:
- Gìn giữ hòa bình: Việt Nam hiện có quân nhân tham gia Phái bộ Gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc tại Trung Phi (MINUSCA) (với số lượng dưới 10 người)
4. Các Hiệp định, thỏa thuận, MOU đã ký kết giữa hai nước: Hiệp định khung về hợp tác giữa hai nước, Bản ghi nhớ về hợp tác nông nghiệp (5/2009).
Tháng 01/2026