TƯ LIỆU CƠ BẢN VỀ QUAN HỆ VIỆT – MỸ

Tình hình chung:
- Về chính trị - ngoại giao, hai bên tiếp tục tăng cường trao đổi đoàn các cấp. Phía Hoa Kỳ cử nhiều đoàn thăm ta: Bộ trưởng Quốc phòng Carter (6/2015), Tổng thống Obama (5/2016), Ngoại trưởng John Kerry (1/2017), Tổng thống Donald Trump (11/2017), Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis (03/2018), Ngoại trưởng Mike Pompeo (7/2018)... Về phía ta thăm Hoa Kỳ có các đoàn: Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng (7/2015), Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng (9/2015), Thường trực Ban Bí thư Đinh Thế Huynh (10/2016), Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh (4/2017), Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc (5/2017), Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ (tháng 6/2018), Phó Chủ tịch Quốc hội Đỗ Bá Tỵ (7/2018).
- Về kinh tế, Hoa Kỳ đã trở thành một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam. Kim ngạch thương mại Việt Nam và Hoa Kỳ tăng trưởng liên tục ở mức 20% trong những năm gần đây, đạt trên 54 tỷ USD năm 2017, trong đó Việt Nam tiếp tục xuất siêu 38 tỷ USD; Hoa Kỳ tuy nhập siêu song tốc độ tăng trưởng xuất khẩu sang Việt Nam tăng nhanh ở mức 77% (gấp 4 lần tốc độ tăng của Việt Nam), xuất siêu về dịch vụ. Tính đến hết quý II/2018, kim ngạch xuất nhập khẩu hai nước đạt 27,4 tỷ USD. Nhập khẩu từ Hoa Kỳ trong 6 tháng đầu năm 2018 tăng hơn 20% so với cùng kỳ năm 2017.
Việt Nam xuất sang Mỹ các mặt hàng thủy sản, dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện và nông sản; và nhập từ Mỹ các mặt hàng gồm máy vi tính, sản phẩm linh kiện điện tử, bông các loại, thức ăn gia súc, thiết bị, máy móc, dụng cụ, phụ tùng. Dưới Chính quyền Trump, vấn đề thâm hụt thương mại được coi là ưu tiên cao. Việt Nam đang tích cực phối hợp với Mỹ để tăng nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ.
- Về đầu tư, đến tháng 6/2018, Mỹ xếp thứ 10/128 quốc gia và vùng lãnh thổ có FDI tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký 9,4 tỷ USD, đồng thời xếp thứ 9/68 quốc gia tiếp nhận FDI của Việt Nam với 147 dự án đầu tư có tổng vốn đăng ký 571,38 triệu USD.
- Về hợp tác an ninh - quốc phòng được duy trì trong khuôn khổ Bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng Việt Nam - Hoa Kỳ 2011 và Tuyên bố tầm nhìn chung về hợp tác quốc phòng Việt Nam - Hoa Kỳ 2015. Hoa Kỳ tuyên bố dỡ bỏ hoàn toàn lệnh cấm vận vũ khí sát thương cho Việt Nam (tháng 5/2016). Việt Nam tiếp nhận tàu Hamilton của Hoa Kỳ trong năm 2017. Hai bên tiếp tục trao đổi đoàn các cấp, duy trì các cơ chế đối thoại song phương và tiếp xúc tại các diễn đàn khu vực (Bộ trưởng Ngô Xuân Lịch thăm Hoa Kỳ tháng 8/2017, Thứ trưởng Quốc phòng Nguyễn Chí Vịnh thăm Mỹ và dự Đối thoại chính sách quốc phòng tháng 10/2017, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ James Mattis thăm Việt Nam tháng 01/2018). Hai bên đã thông qua Kế hoạch hành động 3 năm về hợp tác quốc phòng giai đoạn 2018 – 2021. Tàu sân bay USS Carl Vinson lần đầu tiên thăm cảng Việt Nam (03/2018).
- Về khoa học - kỹ thuật, hai bên ký Tuyên bố hợp tác về Khoa học Công nghệ (3/2015), Dàn xếp Hành chính trong khuôn khổ Hiệp định hợp tác sử dụng hòa bình năng lượng hạt nhân (5/2016). Từ 29 - 30/3/2018, hai bên lần đầu tiên tổ chức Đối thoại về An ninh Năng lượng tại Hà Nội.
- Về hợp tác về giáo dục, du lịch, giao lưu nhân dân trên đà phát triển tích cực. Hiện có trên 30.000 sinh viên, thực tập sinh Việt Nam đang theo học tại Hoa Kỳ, đứng đầu trong số các nước Đông Nam Á, đứng thứ 6 trong số các nước có nhiều du học sinh tại Hoa Kỳ. Hai bên đang tích cực triển khai dự án Đại học Fulbright tại Việt Nam; trao đổi về Hiệp định thực thi Chương trình Hòa Bình, cho phép các tình nguyện viên Hoa Kỳ vào dạy tiếng Anh tại Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh. Lượng khách du lịch Hoa Kỳ đến Việt Nam tính đến tháng 11/2017 đạt hơn 560 nghìn lượt, tăng 120,3% so với cùng kỳ năm 2016.
- Về hợp tác y tế, môi trường, nhân đạo, Hoa Kỳ tiếp tục duy trì và tăng ngân sách cho các hoạt động khắc phục hậu quả chiến tranh ở Việt Nam, trong đó có dự án tẩy độc các điểm nóng nhiễm chất dioxin, hỗ trợ nạn nhân chất độc da cam/dioxin. Năm 2017, Hoa Kỳ đã hoàn thành các hạng mục chính trong công tác tẩy độc sân bay Đà Nẵng; cam kết tiếp tục triển khai dự án tẩy độc sân bay Biên Hòa. Ngoài ra, Hoa Kỳ cũng tài trợ cho Việt Nam các dự án về khắc phục hậu quả bom mìn, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh với tổng viện trợ 94 triệu đô la thông qua các NGO từ năm 1993 đến nay.
- Về hợp tác về các vấn đề khu vực và quốc tế, hai bên tăng cường phối hợp tại các diễn đàn khu vực như APEC, ARF, ADMM+, LMI, EAS, trong đó có các vấn đề khu vực như an ninh an toàn hàng hải, củng cố đoàn kết ASEAN, đề cao vai trò trung tâm của ASEAN, triển khai Đối tác chiến lược Hoa Kỳ - ASEAN...; và các vấn đề toàn cầu như chống khủng bố, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, ứng phó với biến đổi khí hậu, an ninh lương thực, năng lượng và nguồn nước, chống tội phạm xuyên quốc gia...
- Về vấn đề dân chủ-nhân quyền, hai bên tiếp tục duy trì đối thoại thẳng thắn nhằm thu hẹp các khác biệt trong vấn đề này. Hai bên đã tiếp hành Đối thoại nhân quyền lần thứ 22 (5/2018), ta đón một số đoàn về nhân quyền, tôn giáo của Hoa Kỳ (Đại sứ Saperstein, TLNT Malinowski…) và cử đoàn liên ngành (do Ban Tôn giáo Chính phủ chủ trì) thăm Hoa Kỳ.
- Về việc tiếp nhận người Việt vi phạm pháp luật tại Hoa Kỳ: Qua 04 lần họp Nhóm kỹ thuật (từ tháng 7/2017 đến tháng 8/2018), ta đã thiện chí hợp tác, xác minh nhanh và nhận trở lại khoảng 98 người, trong đó có 12 người đến Hoa Kỳ trước năm 1995. Ta và Hoa Kỳ cũng đã tiến hành đàm phán vòng 1 (ngày 9/8/2018) MOU cấp Bộ về việc nhận trở lại công dân Việt Nam đến Mỹ trước năm 1995. Phía Hoa Kỳ một mặt đánh giá cao thiện chí hợp tác của ta, mặt khác thường xuyên tỏ ý phía Hoa Kỳ (Bộ An ninh Nội địa) có thể sẽ áp dụng các biện pháp trừng phạt đối với các nước được coi là chậm tiến triển trong vấn đề nhận lại người, trong đó có thể có Việt Nam.